Hâl Dili - Abdullah S DEMİRTAŞ

www.mescere.net

Cahil Cüreti

Büyük veli İmam Şa’rânî k.s., dinî bilgiden yoksun olduğu halde sufi kisvesi altında bazı tasavvufî kavramlardan yerli yersiz bahsedip etrafına cahilleri toplayan kimselerden bahsediyor ve başından geçen bir olayı şöyle anlatıyor:

Etrafında kendisine inanan bir cemaatle birlikte, bilgisi ve nasibi olmadığı halde tasavvuftaki “fena” ve “beka” mertebelerinden çokça bahseden bir kişi yanıma geldi, günlerce benimle kaldı. Bir gün bu kişiye:

– Bana abdestin ve namazın şartlarını söyle, bunlar nelerdir, dedim.

– Ben hiç ilim okumadım, diye cevap verdi. Adama dedim ki:

– Kardeş! İbadetleri Kur’an ve Sünnet’e göre usulünce yapmak, bütün İslâm alimleri tarafından icma ile kabul edilen farz bir emirdir. Farz ile mendubu, haram ile mekruhu birbirinden ayıramayan kimse cahildir. Cahil kimseye ise ne zahir meselelerde ne de bâtın yolunda uymak kesinlikle caiz değildir!

Adamın adeta dili tutuldu, cevap veremedi. O günden sonra benimle ilişkisini kesti. Bu yanlış tutumuyla etrafa kötü örnek oluyordu, böylece Allah Tealâ beni ondan kurtardı.

İmam Şa’rânî, Tenbîhü’l-Muğterrîn

Dili Alim Kalbi Cahil

Hz. Ömer r.a. şöyle der:

“Bu ümmet için en çok korktuğum şey, dili ile alim fakat kalbi ile cahil (gafil) olan kimselerdir.”

Tenbîhü’l-Muğterrîn

Alimler ve Sufiler

İmam Şa’ranî k.s., Ahmed b. Hanbel ve İmam Şafiî rh.a. gibi mezhep imamlarının da gönül ehli mutasavvıfların meclisine gidip onlardan istifade ettiğini anlatıyor.

Mesela İmam Ahmed b. Hanbel rh.a. büyük sufilerden Bağdatlı Şeyh Ebu Hamza k.s.’nin meclisine gider, onunla beraber otururdu. Fıkhî bir meseleyi çözemediğinde Şeyh’e:

– Şu mesele hakkında ne diyorsun ey sufi, diye sorar fikrini alırdı.

Tasavvuf ehlini anlatmaya aslında bu kadarı yeterlidir. Şayet onlarda özel meziyetler olmasaydı İmam Ahmed  b. Hanbel rh.a. gibi zatlar onlara ihtiyaç duymazdı.

İmam Şa’rânî, Envâru’l-Kudsiyye

Bulan Arar

Bir gün Ebubekir Şiblî k.s., zamanın büyük alim ve velisi Cüneyd-i Bağdadî k.s.’nin yanına gider. Onu üzgün bulunca;

– Ne oldu, diye sorar. Cüneyd-i Bağdadî hazretleri;

– Arayan O’nu bulur, der. Şiblî k.s ise şöyle karşılık verir:

– Hayır. Tam tersine, O’nu bulan arar.

Feridüddin Attar, Tezkiretü’l-Evliya

Bağdat’ta Yangın

Bir gece ansızın çıkan bir yangın Bağdat’ın bir kısmını kül etmişti. O sırada bir adam:  

– Çok şükür, bizim dükkâna zarar gelmedi, diye seviniyordu.

Adamı duyan bir ârif kişi ona dedi ki:

– Ey akılsız adam! Sen yalnızca kendini mi düşünürsün? Demek ki koca şehir yansa sana zarar gelmedikçe üzülmeyeceksin!

İnsanlar açlıktan karınlarına taş bağlarken, bir kimse eğer taş yürekli değilse midesini dolduramaz. Fakir kan yutarken zenginin boğazından nasıl lokma geçer, anlayamam! Hastanın başında duran kimseyi sağlıklı sanma, çünkü o da hastası yüzünden üzüntüyle kıvranmaktadır.

Vicdan sahibi yolcular konaklayacakları yere varsalar da, yolda kalanlar gelip yetişmeyince uyuyamazlar. Odun taşıyanın merkebi çamura battığında bile zaman insaflı hükümdarın gönlü bundan ızdırap duyar.

Eğer kulak verirsen şu kadar nasihat yeter: Diken ekersen gül toplayamazsın!

Sadî Şirazî, Bostan

Eğer Sadık İsen

Bir defasında İbrahim Düsûkî rh.a. bir müridine şu tavsiyelerde bulunur:

– Evladım! Eğer sadık isen dış görünüşünden çok kalbine önem ver. Seni meşgul eden faydasız tartışma ve süslü konuşmalardan vazgeçerek sükut etmeye devam et. Devamlı azimli ol ve asla yolundan ayrılma.

Envâru’l-Kudsiyye

Allah’ın Koruması

İbrahim Düsûkî rh.a. şöyle der:

“Hak yolcusuna samimiyet ile beraber çok gayret lazımdır. Bu kişi gizli anlarında Allah Tealâ ile alışverişinde sadakatli olursa, onu unutmazsa, Allah Tealâ her halinde onu sağlam bir kalkan ile korur.”

Envâru’l-Kudsiyye

Yaralı Derviş

Şeyh Sa’di Şirazî k.s. anlatıyor.

Deniz kenarında, bir kaplan tarafından yaralanmış bir derviş gördüm. Yarası ağırdı, ilaç tesir etmiyordu. Uzun zamandan beri bu yaranın acısını  çekmesine rağmen sabrediyordu. Durmadan Cenab-ı Hakk’a şükrediyor ve şöyle diyordu:

– Çok şükür ki bir belâya uğradım, bir günaha değil.

. . .

Can dostum bana gücenip ölümüme ferman verse, sakın beni o anda can kaygısı üzer sanmayın. “Ne yaptım da yâri huzursuz ettim acaba?” diye endişelenirim.

Şeyh Sa’dî Şirazî, Gülistan

İlmin Ücreti

İkrime rh.a. bir gün:

– İlmi sadece ücretini ödeyen kimselere öğretin, dedi. Kendisine sordular:

– İlmin ücreti nedir?

Şu cevabı verdi:

– İlmin ücreti onunla gerektiği gibi amel edilmesi, ilim sahibinin de yine onunla amel edecek kimseye öğretmesidir.

Tenbîhü’l-Muğterrîn