Bir işyerinde başarılı olabilmek için uygulanması gereken metodlar anlatılıyor.
Liderin ve yöneticinin sahip olması gereken vasıflar ve nasıl başarıya ulaşabileceği
ve neler yapması gerektiğini anlatan bir kitap.
Sahip
olma arzusu insanla birlikte doğar, büyür ve ölür.Sahip
olmak ve hükmetmek! Bu iki kavram, insanoğlunun yeryüzü rüyasının vazgeçilmez
iki çehresini oluşturmaktadır.Hükmetmek!
Ya da daha modern, yumuşak ve bilimsel bir ifadeyle: Yönetmek!..İnsanların
toplum halinde yaşadıkları ve toplum olarak çalıştıkları her zaman ve
yerde yönetim var olmuştur.
1-Yönetimle ilgili
yüzyıllara uzanan bir bilgi birikimin varlığı, bu varlığı kullanırken
gerekli olan yetenek, yeryüzünde pek çok insanın yöneticilik yaparak geçimini
sağlaması, yönetimin hem bilim ve sanat, hem de bir meslek olduğunu ortaya
koyuyor.
İnsanlar
vardır, bilgiye sahiptirler; fakat beceremezler. İnsanlar vardır, becerirler,
fakat bilgileri noksandır. İdeal olanı hem bilmek hem de becermektir.
Siz
de bilgi ve becerilerinizi yoklayın. Noksan olan birşeyler mi var? Mutlaka
tamamlamalısınız.
Yönetici
misiniz?... Öyleyse kim olduğunuzu ve öneminizi bilin!
Siz,
yönettiğiniz kimselerin beynisiniz. Onun bütün unsurları size bağlıdır.
Sizde meydana gelebilecek bir arıza, sistemi felce uğratabilir. Bu nedenle kim
olduğunuzu ve öneminizi unutmadan görevinizi yerine getirmelisiniz.
Bir
yönetici sosyal bilimlere vakıf olmalıdır. Çünkü sosyal bilimlerin yönetime
kaydadeğer katkıları vardır.
Psikolojiden
ferdi, sosyolojiden grup, tarihten tecrübe, antropolojiden kültür, ekonomiden
büyüme, ekolojiden uyum felsefeden ise kural bakış açılarını alan yönetimin,
bunlardan yoksun kaldığı zaman hareket edemeyecek kadar dar bir alana sıkışacağı
açıktır.
Buradan
çıkan mesaj şudur: Yönetmeye talip olan, merdivenin basamaklarını tırmanmak
istiyorsa, bütün sosyal bilimlerden genel manada haberdar olmak ve gerektiğinde
onlara da müracaat etmek zorundadır.
2-Yönetim
geçici ve anlık değildir. Bir yerde başlayıp bir yerde bitmez ve hep devam
eder. Birbirini tamamlayan faaliyetler ve davranışlar dizisidir. Fonksiyonlarıyla
yaşar.İnsanlar
ve örgütler var oldukça, yönetim de var olacaktır. Yönetim, insanlar ve örgütlerle
birlikte yaşamaya devam eder. Çünkü o, fonksiyonları ölçüsünde bir süreçtir.Yönetim
fonksiyonları da ihmal edilmemelidir.
Yönetimin
fonksiyonları şunlardır:
Planlama,
örgütleme, yön verme, koordinasyon, kontrol, karar verme, motivasyon, yenilik
yapma. Yönetimin fonksiyonları ihmale gelmez.
Bir
örgütün daha verimli ve etkin hale getirilememesi yönetimle ilgili bir
meseledir. Yönetici örgütü verimli hale getirmek için mevcut kaynaklarla en
fazla ürünü elde etmesini bilmelidir.
Bir
örgütün üç temel kaynağı vardır. Fiziki kaynaklar, mali kaynaklar ve
insan kaynakları. Bu üç kaynağın da verimlilik üzerinde etkileri vardır.
Yönetici bu üç kaynağı en iyi şekilde kullanabilmelidir ki verimliliği en
üst düzeyde elde etsin.
3-Liderlik,
yönetimin başarısı için gerekli bir unsurdur. Liderlikle buluşamayan bir yöneticilik,
başarıyı simgeleyen madalyonu çok zor kazanır. Liderlik bağı, kişiler üzerinde
güç sahibi olmayı değil onları etkilemeyi hatırlatır.
Hiç
kimse piyon olarak doğmaz. Her insanda liderlik potansiyeli vardır.
Önemli
olan bu potansiyeli ortaya çıkarmak, işlemek ve kullanılacak duruma
getirmektedir.
‘Yöneteceğim’
diyorsanız. ‘Liderim’ de diyebilmelisiniz. Çünkü yöneticiler aynı
zamanda liderin niteliklerine sahip olur ve onların yaptıklarını
yapabilirse, ilerlemeye devam ederler.
4-
Lider yönetici fiziki ve kişilik özellikleri yönüyle izleyicilerden farklıdır.
Üzerinde
en çok durulan özellikler şunlardır:
Yaş,
boy, cinsiyet, yakışıklılık, güzellik, olgunluk, başkalarına güven
verme, kendine güven duyma, güzel konuşma, samimiyet, doğruluk, zeka, bilgi,
kişiler arası ilişki kurma yeteneği, ileriyi görebilme, inisiyatif sahibi
olma, hissi olgunluk, kararlılık, açıksözlülük, dürüstlük... Lider yönetici
yetiştirirken, bu özelliklere yönettiği insanlardan daha fazla sahip olur.
Üretken
olan Lider yöneticinin özellikleri şunlardır:
a-Direktifçi:
Yetkindir ve kişilik gücüne sahiptir, sert ama adildir. Hareketlendirici ve
zorlayıcıdır, kararları kendisi verir. Elemanlarıyla mesafelidir. Ödüllendirir.
Göreve yönelik davranır. Çatışmaları doğrudan kendisi göğüsler.
b-İşbirlikçi:
Grup kabulünü ister. Danışmacıdır. Destekleyicidir. Ekip oluşturucudur.
Kararlarda mutabakat sağlar. Elemanlarıyla yakındır. Grup başarısına katılarak
kontrol eder. çatışmalar çözülürken görüşler birleştirilir. Hedeflere
ulaşmak için işbirliği arar.
c-Arkadaşça:
Eşitlik taraftarıdır, meslektaşlarının kabulüne önem verir. Birleştiricidir.
Liderliği paylaşmadan yanadır. Etkili kararları kabul eder. Karşılıklı
saygıdan yanadır. Ekip başarısı için kişisel sorumluluk ister. Çatışmaları
üretken tartışmalarla çözmek ister.
Çalışacak saha,
yeteneğine uygun olduktan sonra, lider yönetici tahammülü sayesinde karşısına
çıkan bütün engelleri bertaraf eder ve başarılı olur. Lider yönetici
dayanıklı, engel ve zorlukların kıymetini bilen, cesur kişidir. Yöneticinin
dikkat etmesi gereken unsurlar vardır. Bunlara dikkati ölçüsünde yöneticiliği
hem devam eder hem de başarılı olur.
a-Yönetici
kendi üstleriyle uyum içinde çalışmayı bilmelidir.
b-Yönetici
meslektaşlarıyla uyum içinde çalışmayı bilmelidir.
c-Yönetici
astlarıyla da uyum içinde olmalıdır. Çünkü yönetici astlarla iş görüşür.
Yöneticinin başarısı onların bekleneni vermesine bağlıdır.
d-Yönetici,
yapılan işi en az kendi astları kadar iyi bilmelidir ki işlerde meydana
gelen alışkanlıkların düzeltilmesinde etkili olabilsin.
e-Yönetici
kendini aşabilen insan olmalıdır. Problemler yöneticiden kaynaklanmamalıdır.
Yönetici otoritesini iyi kullanmalıdır. Ancak otorite sahibi olmak başarılı
olmak için yeterli değildir.
5-Etkili
lider, yönetici, hoşlanmasa bile, otoriteyi örgütsel hayatın bir gerçeği
olarak kabul eder. Kendisi astlarına karşı adil kullandığı gibi,
amirlerinin de adil kullanmasını bekler. Hele hele gerekmediği halde,
otoriteyi atıl bırakmaz. Fakat otoritenin de arkasına gizlenmez. Otorite, yöneticinin
kullanabileceği en etkili silahlardan biridir.
Otoritenizi
kullanın! Gücünüzü küçümsemeyin ve onu üretken kılın.
Güç,
başkalarını etkilemede yetersizdir. Gücünüzle birleştiremediğiniz bir
otorite yetersiz kalabilir.
Gücün
temelleri şunlardır:Uzmanlık
gücü, kanuni güç, ödüllendirme gücü, cezalandırma gücü, zorlayıcı güç,
kişilik gücü, ilgi yoluyla güç v.b.
6-Yönetici örgüt içindeki grupların farkında olmalı ve gruplardaki kişilerin ilişkilerine vakıf olmalı böyle bir yönetici adeta grubunun bir üyesi gibi düşünebilir. Ve bu da grubun yönetimi hususunda ona büyük avantajlar sağlar. Grup liderini etkileyebilen yönetici grubun örgütün amaçlarının gerçekleşmesi için yapılan faaliyetlerin bir parçası haline getirebilir.
7-Ehliyetli bir lider yönetici astlarını teşvik etmesini bilmelidir. İnsanlar genellikle fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçları giderilerek başarılı olma, güç kazanma, bağlanma, inanç, tutum ve isteklerin desteklenerek teşvik edilebilirler. Astlarını teşvik eden yönetici onları motive etmiş sayılır.
8-Örgüt
içerisindeki grupların ya da fertlerin münasebetleri bazen çatışmalara dönüşebilir.
Bunları önlemek ve olmaması için çareler aramak yöneticinin vazifeleri
arasındadır. Bugün
artık çatışmaların bir örgüt için kaçınılmaz olduğu bilinmektedir.
Bu durumda önemli olan bu çatışmaların nasıl yönetileceğidir.
Çatışmaları
etkili bir biçimde çözmek istiyorsanız şunlara dikkat etmeniz gerekir:
a-Çatışma
gerçeğini kabul edin.
b-Çatışmanın
kaynağını belirleyin.
c-Diğerleriyle
konuyu tartışın.
d-Tartışmak
amacıyla toplantı yapın.
e-Uzlaşmak
için fikir birliği sağlayın.
f-Yardımlaşma
isteyin.
Çatışmalar
zararlı bir noktaya varmadıkça örgütünüz mutlu bir aile görüntüsü
verir.
9-Lider yönetici
amaçlara göre yönetmeyi gerçekleştirebilmelidir.
Amaçlara
göre yönetim, yetki ve sorumlulukları güçlendiren, birey ve örgüt amaçlarını
birbirine yaklaştıran ve ekip çalışması oluşturan bir süreçtir. Bu sürecin
dört safhası vardır:
1-Amaçların
belirlenmesi,
2-Faaliyetlerin
planlanması,
3-Özkontrol,
4-Değerleme.
10-Lider
bir yönetici olmak için gereken unsurlardan biri de konuşma sanatını iyi
bilmektir. Lider yönetici kalpler güzel konuşmasıyla girebilir. Bu nedenle
konuşma tarzı fevkalade önemlidir.
Konuşmanın
dikkat edilmesi gereken altı önemli öğesi vardır:
a-Ses
hacmi: Konuşurken sesiniz rahatça duyulabilmelidir.
b-Hız:
Gerektiği yerde hızlı, yavaş veya coşkulu konuşma ayarlanabilir.
c-Ses
perdesi: Gerektiği yerde sesin alçaltılması veya yükseltilmesinin
ayarlanmasıdır.
d-Kalite:
Sesin kendine has durumudur. Ses aygıtları, fiziksel durumlar ve duygusallık,
ses kalitesini etkiler.
e-Tonlama ve
telaffuz: Tonlama, çıkarılan seslerin yapısını, kalınlığını ve inceliğini
anlatır. Kelimelerin gerçek şekilleriyle seslendirilmesi iyi bir telaffuzun
varlığına bağlıdır.
f-Lehçe
ve tarz: Konuşmanın dil kurallarına en uygun lehçe ile yapılması konuşmanın
başarısına büyük katkıda bulunur.
11-Lider yönetici
fertlerin bilinmeyen yönlerini (ferdin de farkında olmadığı yönlerini) açığa
çıkarmasına yardımcı olur.
Lider
yönetici için olaylara bakış açısı iki şekilde olmalıdır:
a-Olaylara
farklı boyutlardan bakabilmek.
b-Olaylara
bir bütün olarak bakabilmek.
Lider
yönetici kendinden ve başkasından azami derecede istifade eden kişidir. Bunu
yapabilmesi için de kendisini ve elemanlarını çeşitli açılardan tutarlı
bir şekilde tanımasına bağlıdır. Bir yönetici bilmeli ki herkesin yedek
kuvvetleri vardır. Etkili dürtüler olmadan, bu yedek kuvvetlerin cepheye sürülmesi
pek mümkün değildir.
12-Lider
yönetici, olumlu eleştirilere duyarlı olmalı ve gerektiğinde görüşlerini
değiştirmeyi bilmelidir. Lider yönetici bilir ki, insanın kendisi, hatalarının
tamamının farkına varamayabilir. Bu yüzden kulaklarını başkalarına çevirmelidir.
Gelebilecek eleştirileri dinlemeli, tarafsız bir muhakemeyle değerlendirmeli
ve doğru hususlarda mutlaka dikkatli davranmaya ve hatayı yeniden
tekrarlamamaya çalışmalıdır.
13-Lider
yönetici astlarının performansını objektif bir şekilde değerlendirmelidir.
Bunu da aşağıdaki konuları düşünerek yapabilir: Ücret artışları,
ikramiyeler, eğitim, disiplin, terfiler.
Performans
değerlendirmesi, esasında dikkate alınabilecek ölçüler üç ana başlık
altında toplanabilir:
a-Kişisel
nitelik, çalışma ve iç tutumuna ilişkin ölçüler.
b-Kişiliğe
ilişkin ölçüler,
c-Potansiyele
ilişkin ölçüler.
14-Lider
yönetici gerektiğinde yetki ve sorumluluklarını astlarına devretmesini
bilmelidir. Bu, örgütün başarısını arttıran bir unsurdur. Lider yöneticinin
mutlaka yapması gereken sorumlulukları vardır. Bunlar:
a-Uygun
yetki ve sorumluluklar, görevi en iyi şekilde yerine getirecek olan en yetkili
astlara verilir.
b-Lider
yönetici, görev verdiği elemana yetki ve sorumlulukta verir.
c-Lider
yönetici, astlarına daima verdiği görevden sorumlu tutar.
d-Lider
yönetici görevlerin bir kısmını astlarına vermiş olsa bile kendi üst yöneticisine
karşı tüm sorumluluğu üstlenir.
e-Lider
yönetici kendisine yüklenen bir sorumluluğu elinden geldiğince yerine
getirmeye çalışan bir astını asla cezalandırmaz.
f-Etki ve
yeteneklerini ancak yetki verme sanatı yoluyla geliştire-bileceğine bilir.
15-Lider
yönetici gerektiği zaman vazifelerin yerine getirilmesi için yüksek
performanslı ekipler kurmalıdır. Bu ekipleri kurarken dikkat etmesi gereken
özellikler vardır. Bunlar:
a-Ekibin
her üyesi ekip hakkında bir sahiplik ve kontrol duygusu taşımalıdır.
b-Ekip
üyeleri arasında karşılıklı mutabakata dayalı anlaşma olmalıdır.
c-Ekip faydalı çatışmalara
açık ve yenilikçi fikirleri geliştirmeye müsait olmalıdır.
d-Ekipte
etkili bir haberleşme sağlanmalıdır.
e-Örgüt
üst yönetimi, ekibe rahat hareket edebilmesi için yetki vermeli, ekip üyeleri
de kendi üyelerine yetki ve destek vermelidir.
16-Lider
yönetici okuma ihtiyacı duyan bir kişidir. Çünkü lider yönetici bilir ki
okumayan insanın dünyası tektir; okuyan insanın önüne de hergün yeni dünyalar
açılır. Lider yönetici okuduğu kitaplardan en iyi şekilde istifade
etmelidir. Bunun yolları da Şunlardır:
a-Amaç
belirlenmelidir.
b-Okunacak
şey isabetli tespit edilmeli ve yönetici gereksiz bilgilerle oyalanmamalıdır.
c-İyi
bir okuma ortamı sağlanmalıdır.
d-Dikkatini
sadece okuduğuna yöneltmelidir.
e-Önemli
bilgileri not etmelidir.
f-Öğrendiklerini
unutmamalıdır.
Okuma
gerçekleştirilirken üç husus aynı anda gerçekleştirilmeli ki beklenen
fayda temin edilmiş olsun. Bunlar: Okumak, öğrenmek ve unutmamaktır.
17-Lider
yönetici herhangi bir başarısızlık durumunda ‘Keşke!’ yerine
‘Gelecek sefere’ diyen kişidir. Çünkü ‘keşke!’ kaybolan ümitleri
‘Gelecek sefere’ ise yeni ümitleri sembolize eder. Lider yönetici ise ümidini
yitirmeyen kişidir ve lider yönetici aynı zamanda hatalarından ders alan ve
onları tekrarlamayan kişidir. Tekrarlanmayan hatalar fayda sağlar.
Tekrarlanan hatalar ise öldürücüdür.
18-Lider
yönetici, zamanını iyi ayarlayan kişidir. Zamanı denetlemenin yolu, insanın
kendisini denetlemesinden geçer. Zaman kaynağını harcayan şeyin kendisi
olduğunu bildikten sonra, harcamayı fazla yapan odak noktayı tespit etmiş
demektir. Artık kendisini denetlemekle zamanı denetleyecektir.
Fakat
pratik gösteriyor ki, pek çok yönetici zaman konusunu ihmal etmektedir. Sırf
zamanı kötü kullandığı için faaliyetlerinden olumsuz sonuçlar alan yöneticiler
bahaneyi hep başka kaynaklarda aramaktadırlar.
Bütün
mesele, yöneticinin önce kendisini tutarlı olarak yönetmesine bağlıdır.
Kendinizi yönetmezseniz, başkalarını da yönetemezsiniz. Kendi zamanınızı
denetleyemezseniz, başkalarının zamanlarını asla.
19-Yetenekli
bir yönetici, bir lider yönetici konuşmaktan çok dinleyen kişidir.
Dinlemek, asıl problemlerin su yüzüne çıkmasına neden olur ve yönetici
insanlarla geçinebilmek ve aynı anda da amaçlara hizmet edebilmek için atması
gereken adımları iyi ayarlayabilir. İnsanlarla geçinebilmek ve onları üzmeden,
darıltmadan yer değişiklikleri yapabilmek için yöneticinin yapması gereken
önemli unsurlar vardır. Bunlar:
a-Takdir
edin ve övün.
b-Hataları
doğrudan değil de, vasıtalar kullanarak gösterin.
c-Başkalarının
gururlarını koruyun.
d-İnsanları
başarıya sevk edin.
e-Onlara
değer verin.
f-Yanlışların
kolayca düzelebileceğini gösterin.
g-Yaptırmak
istediğiniz işi sevdirin.
20-Yönetici
liderin yöneticilik becerisine en fazla kriz anlarında ihtiyaç duyulur. Çünkü
kriz acil durumu ifade eder. Çözülmesi gereken bir veya birden çok problem,
örgüt hayatını tehlikeye sokar ve kısa süre içinde çözülmeleri
gerekirse, bir krize girilmiş demektir.
Herhangi
bir kriz anında yönetici, önce durumun niteliğini ve boyutlarını
belirlemek zorundadır. Zamanında ve yerinde sorular sormak, genellikle
problemin çözümünde kilit rol oynar. Bir kriz anında aşağıdaki gibi
sorular sormak mümkündür:
a-Durumun
kritiklik seviyesi nedir?
b-Olabilecek
en kötü şey nedir?
c-Bu
karmaşanın ana etkeni nedir?
d-Alternatif
çözüm yolları nelerdir?
e-En
fazla kimin moralinin bozulma ihtimali var?
f-İlgili
kişilerin en çok suçlayacağı kişi kim olacaktır?
g-Durumdan
yararlanmaya kalkacak kişiler var mıdır?
h-Herşey
bittikten sonra hangi gruplar birbirine güvensizlik duyabilir?
Krizlerin
meydana getirdiği olumsuz etkilerin giderilip, örgütü tekrar harekete geçirmenin
üç ana kuralı vardır:
a-Verimli
çalışmayı engelleyen engelleri ortadan kaldırmak.
b-Örgütün
hedeflerini yeniden ve eskisinden daha güçlü olarak belirlemek.
c-Kriz
boyunca yapılan başarılı çalışmaları değerlendirmek ve gerekirse ödüllendirme
yoluna gitmek.
21-Bir yöneticinin
daima hatırlaması gereken ve gerekirse çerçeveletmesi lazım olan veciz sözler
şunlardır:
*Kişisel
olarak farkedilme arzusu taşımalı ve bunu kazanmak için çalışmalısınız.
*Talihsizlikleri,
cesaretsizliği, reddedilmeyi ve hayal kırıklıklarını yenme isteğine sahip
olmalısınız.
*Sabırsız
zorlamalarla lider yönetici olamazsınız. Hazırlık ve tecrübe çok önemlidir.
*Görev
başarınızın çok çalışma hevesinize bağlı olduğunu unutmamalısınız.
Alın teri, ilhamdan önce gelir.
*Yetenekli
astlarınızın ya da rakiplerinizin varlığını tehlike gibi düşünmemelisiniz.
Tam tersine, lider bir yönetici ancak güçlü astlar, yetenekli yardımcılar
vasıtasıyla başarıya ulaşır.
*Liderlik
ettiğiniz kişilere, karşılık beklemeden fedakarlıkta bulunabilmelisiniz.
*Tabii
davranmalı ve mevkinizin sahte gururuna kapılmamalısınız.
*Hatalarınız
olabileceği gerçeğini kabul etmeli ve başarılı olabilmek için her gün
bir önceki günden daha fazla çalışmanız gerektiğini bilmelisiniz.
*Astlarınızın
arasında morali, dürüstlüğü, adaleti sözlerinizle değil, davranışlarınızla
yerleştirmelisiniz.
*Astlarınızın
amaçsız kalmasına izin vermemelisiniz.
*Astlarınıza,
kendilerinden neler beklediğinizi öğretmelisiniz.
*Gücünüzü
asla kötüyü kullanmamalısınız. Sıkıntılı anlarda önce astlarınızı
düşünmelisiniz.
*Astlarınız
arasında sağlıklı bir rekabet ortamı oluşturmalı, ama bunun yıkıcı bir
hal almasına izin vermemelisiniz.
*Bencil
ilişkilere girmemeli ve astlarınızdan yararlanmaya kalkmamalısınız.
*Moral
ve disiplinden yoksun olmak, örgütünüze gelebilecek en bulaşıcı hastalıktır.
*Anlamadığınız
konularda asla karar vermemelisiniz. Karar vermede cesaretin kılavuzu sağduyudur.
*Temiz
ve mümkün mertebe güzel giyinmelisiniz.
*Ününüz
size bağlıdır. İnsanlardan, insanların sizden övgüyle bahsedecekleri biçimde
bahsedin.
*Kendi
hareket ve ilginizi gerektiren sorumlulukları asla başkalarına yüklememelisiniz.
*Çevrenizde, yetki verirken kendinizi rahat hissedebileceğiniz astlar olmalıdır.
*Herhangi bir asta, onun için değeri olmayan bir ödül asla vermemelisiniz.
*Yaklaşılabilir olmalısınız.
*Herkesin sizinle aynı fikirde olmasını beklememelisiniz.
*Hiç kimseyi küçümsemeyiniz.
*Geleceğinizi, geçmişin gücü üzerine kurunuz.
*Kendinizi aşırı ciddiye almayınız; hatalarınızı göremeyebilirsiniz.
*Yanlış soru sorarsanız, daima yanlış cevap alırsınız.
*Astlarınızın çalışmalarına ilham kaynağı olmalısınız.
*Arkadan gelirseniz, asla lider bir yönetici olamazsınız.
*Meşgul gibi görünmekle, çalışmayı birbirinden ayırabilmelisiniz.
*Şansa asla güvenmemelisiniz. Sonuç olarak etkili bir örgüt yönetimi, baştan
buyana işaret edildiği gibi, örgütün insani yönünün en verimli bir şekilde
yönetilmesine bağlıdır. Yöneticilerin veya yönetici olmak isteyenlerin bu
gerçeği hiçbir zaman unutmamaları ve yönetimle ilgili elde edebildikleri diğer
kaynakları da sabırla incelemeleri, kendi menfaatlerinedir.